پنجشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۷ ساعت ۱۳:۰۹

گزارش ویژه

روحانی در نشست مشترک هیأت وزیران با استانداران سراسر کشور: آمریکایی‌ها به دنبال اعمال فشار حداکثری هستند اما نتیجه نمی‌گیرند

روحانی در نشست مشترک هیأت وزیران با استانداران سراسر کشور: آمریکایی‌ها به دنبال اعمال فشار حداکثری هستند اما نتیجه نمی‌گیرند

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی حادثه تلخ سقوط هواپیما مسؤولان نقاط ضعف و خطاهای احتمالی را شناسایی و پیگیری کنند

پیام تسلیت رهبر انقلاب در پی حادثه تلخ سقوط هواپیما مسؤولان نقاط ضعف و خطاهای احتمالی را شناسایی و پیگیری کنند

مدیرعامل شرکت عمران شهر جدید پرند: تمام واحدهای نیمه تمام مسکن مهر پرند تا شهریور ۹۸ تکمیل می‌شوند

مدیرعامل شرکت عمران شهر جدید پرند: تمام واحدهای نیمه تمام مسکن مهر پرند تا شهریور ۹۸ تکمیل می‌شوند

در صحن علنی مجلس مطرح شد خدری: صداوسیما طبق قوانین داخلی با زائری برخورد کر‌د‌ه/مطهری: با صداوسیما جلسه گذاشتیم، قبول کردند قصور شده

در صحن علنی مجلس مطرح شد خدری: صداوسیما طبق قوانین داخلی با زائری برخورد کر‌د‌ه/مطهری: با صداوسیما جلسه گذاشتیم، قبول کردند قصور شده

در جلسه هیات دولت به ریاست روحانی تصویب شد موافقت دولت با واردات مواد اولیه و ملزومات ضروری خطوط تولید تا سقف 300 میلیون دلار

در جلسه هیات دولت به ریاست روحانی تصویب شد موافقت دولت با واردات مواد اولیه و ملزومات ضروری خطوط تولید تا سقف 300 میلیون دلار

روایت حاجی‌بابایی از نشست فراکسیون نمایندگان ولایی همتی: به دنبال حذف ۴ صفر از پول ملی هستیم

روایت حاجی‌بابایی از نشست فراکسیون نمایندگان ولایی همتی: به دنبال حذف ۴ صفر از پول ملی هستیم

گزارش دیدار اعضای جنبش پاسداشت چهل سالگی انقلاب اسلامی یار قدیمی امام (ره) و انقلاب هنوز در خانه اجاره‌ای زندگی می‌کند

گزارش دیدار اعضای جنبش پاسداشت چهل سالگی انقلاب اسلامی یار قدیمی امام (ره) و انقلاب هنوز در خانه اجاره‌ای زندگی می‌کند

توکلی در تجمع مقابل سازمان خصوصی‌سازی: باید مقابل روند فعلی خصوصی سازی ایستادگی، مطالبه و مبارزه کنیم

توکلی در تجمع مقابل سازمان خصوصی‌سازی: باید مقابل روند فعلی خصوصی سازی ایستادگی، مطالبه و مبارزه کنیم

جهانگیری در شهرستان قصر قند انجام داد تقدیر از بنیاد مستضعفان، کمیته امداد و سپاه در ساخت مسکن برای مددجویان

جهانگیری در شهرستان قصر قند انجام داد تقدیر از بنیاد مستضعفان، کمیته امداد و سپاه در ساخت مسکن برای مددجویان

زنگنه: ظرفیت تولید بنزین به ۱۰۰میلیون لیتر در روز افزایش می‌یابد

زنگنه: ظرفیت تولید بنزین به ۱۰۰میلیون لیتر در روز افزایش می‌یابد

تنبیه(خوب یا بد) PDF  | چاپ |
امتیاز کاربر: / 0
بدخوب 
ویژه - پیشنهاد سردبیر

وقتی مجبورم تنبیهت کنم

 

اثر تنبیه

 

خانواده اولین نهادی است که کودک در آن رفتارهای خود را شکل می دهد و ارزش گذاری می کند. در آن می آموزد که چه کاری مثبت و چه کاری منفی است. علاوه بر این بسیاری از مهارت های بین فردی، سازگاری، حل مشکل و ...  نیز اولین بار در خانواده به فرد آموزش داده می شود. اما این تنها نهادی نیست که در فرد تاثیرگذار است. پس از سنین 4 یا 5 سالگی که کودک به جمع همسالان وارد می شود و در گروه های اجتماعی قرار می گیرد عوامل دیگری غیر از خانواده در او موثر واقع می شوند. دیگر تنها پدر و مادر نیستند که مستقیماً نوع رفتارهای فرزند خود را مشخص کنند بلکه کودک ممکن است رفتارهایی مثبت یا منفی را از دیگر همسالان خود بیاموزد. در این میان شکایت بسیاری از پدرها و مادرها این است که از زمانی که کودکمان به مدرسه رفته رفتارهای نامطلوبی را آموخته که ما در خانه هیچ وقت چنین عمل نکرده ایم. در قبال این رفتارها چه باید کرد؟ بسیاری از والدین در قبال این رفتارها بی اعتنایی می کنند، عده ای به سرزنش و تهدید می پردازند، گروهی صرفاً با نهی های مکرر او را منع می کنند.

 

 

 

در این مقاله سعی داریم روش ها و تکنیک های صحیح حذف رفتارهای نامطلوب را مورد بحث بگذاریم. در مقاله قبل با عنوان «روش جدید تربیت رسید» روش های مثبت را در جهت کاهش یا حذف رفتار نامطلوب معرفی کردیم و در این مقاله به روش های منفی آن اشاره می کنیم.

 

 

 

 

نباید همراه با محروم سازی ترس از تنهایی یا تاریکی را در او پدید آوریم. «می برمت توی حمام چون اونجا تاریکه و تو تنهایی» جمله ای است که علاوه بر محروم کردن، در کودک به ایجاد ترس می انجامد.

 

 

 

1- روش خاموشی: روانشناسان معتقدند معمولاً رفتارها به این دلیل ادامه و یا افزایش می یابند که با پیامدهای مثبتی همراه می شوند. حتی رفتارهای نامطلوب افراد احتمالاً با تشویق های ناخودآگاه اطرافیان همراه می گردد و سپس افزایش یافته و تقویت می شود. لذا ابتدا باید به پیامدهایی که یک رفتار نامطلوب با آن مواجه می شود توجه نمود و سپس این پیامدهای مثبت  را به صفر رساند. فرض کنید کودکی که عادت کرده هر خواسته خود را با اصرار و سر و صدا برطرف کند اگر مدتی با بی پاسخی از طرف پدر و مادر مواجه شود و به او بیاموزند که " در صورتی به سوال شما پاسخ می دهیم که لحن کلام خود را اصلاح کنی." پس از مدتی رفتار ناپسند خود را کاهش خواهد داد. خاموشی به معنای حذف پیامدهای مثبت و در نتیجه حذف رفتارهای نامطلوب است. لذا بهتر است علاوه بر حذف تقویت عملکرد منفی به تقویت عملکردهای مثبت و مخالف با آن بپردازند.

 

کتک

 

2- محروم کردن از تقویت مثبت: در روش قبل ممکن بود گاه رفتار به صورت مستقیم تقویت دریافت نکند اما به هر حال پیامدهای رفتار برای او مطلوب باشند. اما در این روش از رفتارهایی صحبت می شود که مستقیماً با تشویق یا تقویت روبرو می شوند. لذا در صورتی که رفتار نامطلوبی از فرد سر می زند به دو روش می توانید او را با محروم سازی مواجه کنید.  اول اینکه او را از محیط تقویت زا دور کنید و دوم آنکه منبع تقویتی را از دسترس او دور کنیم.

 

به عنوان مثال کودکی که در مقابل شرایط خاصی به نق زدن و ناسازگاری می پردازد به این دلیل که حضور در جمع برای او مطلوب است او را به مکانی بدون سرگرمی و تنها منتقل می کنیم تا از رفتار خود دست بردارد. در نظر داشته باشید که نباید همراه با محروم سازی ترس از تنهایی یا تاریکی را در کودک پدید آوریم. «می برمت توی حمام چون اونجا تاریکه و تو تنهایی» جمله ای است که علاوه بر محروم کردن، در کودک به ایجاد ترس می انجامد.

 

 

 

 

تا زمانی که روش های مثبت کاهش رفتار می تواند موثر باشد از روش های منفی استفاده نکنید.

 

 

3- جریمه کردن: در این روش شخص را در هنگام رفتار نامطلوب با  کاهش مقدار تقویت دریافتی مواجه می سازیم. فرض کنید کودک می داند که پس از انجام تکالیف روزمره حق دارد دو ساعت با دیگر کودکان به فعالیت های دلخواه بپردازد. در این مورد می توانید به کودک آگاهی دهید در صورتی که طول زمان انجام تکلیف بیش از مقداری معین باشد و یا تکلیف خود را با اشتباه های مکرر انجام دهد از زمان تفریح پس از انجام تکلیف کاهش می یابد. دقت کنید که جریمه باید با میزان عدم مطلوبیت رفتار، همخوانی و توازن داشته باشد و کودک با تلاش بتواند آن را جبران کند.

 

********

 

4- جبران کردن: این روش که کاربرد آن معمولاً با نام جریمه شهرت دارد شامل مواردی می گردد که شخص مرتکب شده به عملی نامطلوب را وادار می کنند تا به دلیل جبران عمل خلاف خود، آن را اصلاح کند. مثلاً زمانی که معلم دانش آموزان را وادار می کند تا در قبال هر غلط دیکته، اشتباهات خود را ده بار بنویسد از روش جبرانی استفاده نموده است. لذا در این روش باید دقت شود تا عمل جبرانی، خود ایجاد تقویت و تشویق نکند. مثلا اگر دانش آموزی را به دلیل صحبت کردن در کلاس به خارج از کلاس اخراج می کنیم زمینه را برای تفریح او در حیاط مدرسه مهیا کرده ایم.

 

********

 

5- تنبیه: این روش که در کمیاب ترین شرایط و پس از عدم دستیابی به نتایج در شیوه های دیگر مورد استفاده قرار می گیرد به صورت ارائه یک محرک آزارنده است. البته تنبیه به دلیل اینکه روشی مطلوب در تربیت به شمار نمی رود عواقب نا خوشایندی را در بر دارد که در مقالات بعد سعی داریم شما را با پیامدهای منفی تنبیه آشنا کنیم.

 

 

 

کتاب صد حکایت تربیتی و نماز و شکوفه های زندگی: نقش تشویق و تنبیه در تربیت .

 

 

 

فهیمه کهتری/ خانواده و زندگی

 

افزودن نظر



تازه ها

پربازدید ها